صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)
18
معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)
تنها با وجود يكى ، ديگرى به وجود مىآيد . منظور ما از توان جايگاه ، مكان استوارى است كه آن واژه در ميان ديگر واژگان دارد ؛ و به منزلهء نقطهء مركز دايره است ؛ و همانطور كه هر چيزى در دايره ، پيرامون آن نقطه مىگردد و آن نقطه در جاى خود ثابت است ، واژگان قرآنى نيز چنين است و هر واژه در آيه پيرامون آن مىگردد و اهميّت آن به ميزان دورى يا نزديكى از آن مركز مىباشد ؛ و يا چون قلب نسبت به بدن است ؛ همانطور كه قلب ، بدن را در هر تپشى جان مىبخشد و اعضاى ديگر تنها با حركتها و ضربههاى قلب در تحرّكند ، وضع واژگان نيز چنين است كه واژه ، تمامى آيه را حيات مىبخشد و فعّاليّت و تحرّك را در واژگان پخش مىكند . و هر واژهاى بهرهاى از نيرو و جهش را به ميزان ارتباط آن با واژهء ديگر ، كسب مىكند ؛ يعنى هرگاه نزديك به آن باشد ، نيرومند و هرگاه دور باشد ، كمتوان خواهد بود . منظور از نقش برجسته و تأثيرگذار ، آن توانمندى موجود در واژه ؛ يعنى همان معنا يا مفهومى است كه با عقل خوانندهء ژرفانديش تماس پيدا كرده ، هر چه بيشتر عقلش را تابناك مىسازد و در كنار زدن موانع و ديدن ماوراء ، وى را يارى مىدهد . اگر كسى آن را به روحى همانند سازد كه در تن بىجان جريان مىيابد و در آن گرمى و حيات مىافكند ، تشبيه درستى كرده و با تمثيل زنده و مشهود ، از نقش برجسته و تأثيرگذارش كه واژگان قرآنى بر آن استوار است ، پرده برداشته است . پس معنا ، دلالت ، رساندن پيام و تأثيرگذارى بر خرد و انديشه و ديگر انواع بيان و روشنگرى ، همگى همان نقشى را ايفا مىكنند كه واژگان قرآن مجيد بازيگر چنين نقشى است . براى توضيح بيشتر مىگوييم : واژگان قرآنى همان واژگانى است كه نقش اصلى را در آيه دارد و منبع نورى است كه الهامبخش است و معنا را گسترش مىدهد . بدون فهم آن واژگان به شكل درست و دقيق ، پژوهشگر و جستجوگر نمىتواند به اسرار قرآن دست يابد و از كشف ژرفنا و اشراف بر ابعاد آن محروم مىماند . بىترديد ، همه بر اين باوريم كه فكر و انديشهء عربها و مسلمانان ، تا زمانى كه به اين شيوهء درست و دقيق ره نيابد ، همچنان عقبمانده نگه داشته خواهد شد . اصطلاح هر ناراستى در حركت فرهنگى تاريخ عربى - اسلامى ، به دريافت و دستيابى به اين شيوه بستگى دارد . ناچار ، براى انس گرفتن به آيات قرآن و اطمينان به فهم آنچه كه قصد فهم و روشنگرى